Demokratija u našoj izvedbi

U teoriji sve je jasno, a u praksi se mnogo laže i paralaže, propagandistički proglašava kao krajnji domet demokratije. Svakoj vlasti koju pamtimo na ovim prostorima bilo je svojstveno da se kiti, zaklinje i upinje da je demokratska.U staroj Crnoj Gori vlast je, ipak, bila otvoreno autokratska; gušila je nove političke ideje i praksu. To autokratsko, gospodarsko, antidemokratsko stanje zdušno je prihvatano od većine naroda - u kojoj su se sa ponosom nazivali podanici. Izgrađuje se gospodarska svijest - čiji elemenat čini dominantni ideal borbe za slobodu. U njegovom konkretnom ostvarenju skoro je ista pozicija gospodara, vojnog starješine i običnih vojnika. A pošto pauza između bojeva na crnogorskim prostorima nema, to je malo prostora za ostvarivanje nekih oblika demokratije.

Ujedinjenje jugoslovenskih naroda vršeno je sa punim ustima proklamovane demokratije. U praksi sve je to bilo determinisano okolnostima, prije svega ograničenom ekonomskom osnovom (sa izvjesnom kapitalističkom osnovom Slovenije i Hrvaske, a sa ogrančenostima ove baze u polufeudalnim prostorima naroda koji su ušli u Jugooslaviju sa područja Otomanskog carstva i Crne Gore i Srbije (liše nekih njenih industrijskih i drugih privrednih potencijala). Sve je to uslovljavalo razne ograničenosti nove jugoslovenske države za čije rješavanje je trebalo mnogo vremena i prostora. Otuda su i revolucionarne socijalističke ideje realizovane bez elementarnog i dovoljnog sagledavanja realnih okolnosti i sa autohtonim predznacima, već kao pogrešna imitacija iskustava Oktobarske revolucije i to, najčešče, dirigovano od Komunističke internacionale. Sve se to jasno vidi iz dokumenata iz četiri prva kongresa KPJ.

Naša NOB-a i Socijalistička revolucija bila je specfična po mnogo čemu, iako je po nekim revolucionarnim mjerama nastojala da liči uzorima. Karakter borbe protiv okupatora u koju su se uključivali oni koji su htjeli,a ne i drugi po tradiciji koji su morali (imali su svoje dovoljne razloge), ali su doprinijeli da znatno poraste ugled onih prvih koji su išli u neizvjesnost do samožrtvovanja. Kada se rat završio i kad je uspostavljeno socjalističko stanje njegovi akteri suiz svega toga izašli sa velikom popularnošču i autoritetom u narodu. Tu možda leži klica koja je uslovila da zaslužni ljudi iz rata budu objektivna kočnica ostvarivanju radikalnih demokratsih procesa u novom društvu. Većina naroda je smatrala prirodnim da junaci sa Neretve, Sutjeske i drugih četvorogodišnjih ratišta, borci proslavljanih brigada, iz kazamata i dokazani samoprijegorni ilegalci zaposjednu sve pore vlasti. Većinu od njih krasila je visoka skromnost i moralnost, ali objektivna okolnost da su poznavali samo pozicije stare vlasti, smatrali su da im je osnovni zadatak da zaposjednu položaje njenih predstavnika. To je bio ograničavajući faktor za uspostavljanje i ostvarivanje suštinske demokratije, što je bilo i ostalo kao stalna meta protivnika socijalizma i osnov za reklamiranje neke njihove, koja se vremenom i do danas, pokazala kao pseudo tzv. građalnska demokratija.

Ono što ne može niko osporiti kao vrijednost nosiocima nove socijalističke vlasti u Crnoj Gori je briga za svakog čovjeka, da se nekako prevaziđu nepočinstva ratnih razaranja, organizuje ishrana i podmirivanja drugih potreba stanovništva uz puno angažovanje narodnih odbora u svakom selu, gradu, ulici, u čitavoj republici uz bezgraničnu asistenciju organizacije Narodne omladine, i organizacije žena AFŽ i sl. Pokrenut je stvaralački entuzijazam narodnih masa (radne akcije, ispomoć bolesnim i nemoćnim- socijalno ugroženim i organizovanje sardnje i ispomaganja selo-grad) na širokom planu. Iznad svega, u okviru čuvenih planskih petoljetki otpočelo je i realizovano ostvarivanje kapitalnih objekata i proizvodnih poģona. Sve se radilo ručno, a od tehničkih sredstava dominirali su: motika, kramp ,lopata, ćuskija, kolica i razna minerska sredstva.

Sa tim sredstvima omladinske i frontovske brigade (odraslih građana) izgradile su prugu Nikšic-Titograd za godinu dana. U to doba i u tradiciji mnogo kasnije, svaki odrasli građanin Crne Gore znao je ko ga predstavlja u mjesnom odboru odnosno u opštini, srezu i republici i mogao je da se tamo uputi, bude saslušan i najčešce, da mu bude riješen problem. Bila je poslovična crnogorska praksa da se predstavnici vlasti miješaju sa narodom na raznim mjestima. Tada nije bilo potrebe da neko traži zvaničan prijem (nije se znalo za zarobljene institucije - nap.VV,) u neko "nadleštvo" i kod nekog "glavara". Tako je bilo do kraja šezdesetih godina prošlog vijeka,a često do tzv. Antibirokratske revolucije. Karakteristike demokratije u višepartijskom sistemu osjetile su savremene stare i nove generacije, a autor ovih redova - možda u svojoj oganičenosti, dijeli ona mišljenja po kojim naša savremena demokatija nema ljudski lik. Nadati se da će nova ekspertska vlast unaprijediti demokratiju i prevaziči one ograničenosti koje proizilaze iz okolnosti kada vlast osvoje oni koji su se najviše borili za nju.

Vladislav Vuković
kontakt

Ukoliko ste simpatizer ili želite da postanete član, javite se na sledeće kontakt podatke ili nas posjetite u našim prostorijama u centru grada. Očekujemo vas!

Vladislav Vuković +382 67 631293
Radislav Stanišić +382 69 674265
tel/fax: +382 20 220233
E-mail: jkpcrnegore@gmail.com
Adresa: Trg Božane Vučinić br. 17, Podgorica, Crna Gora